شما اینجا هستید:خانه » محیط زیست » تالاب انزلی چگونه خشک شد؟ (نقدی بر فرضیه های شایع پیرامون علل کاهش سطح آب تالاب انزلی)

تالاب انزلی چگونه خشک شد؟ (نقدی بر فرضیه های شایع پیرامون علل کاهش سطح آب تالاب انزلی)

»اسماعیل آلادینی/ کارشناس هیدرولوژی-

اخیراً نظراتی غیرمستند در بعضی کانال‌های مجازی دوستداران تالاب منتشر شده که در آن می‌خوانیم: «برخی علت‌العلل خشک شدن تالاب بین‌المللی انزلی را پایین آمدن سطح آب دریای کاسپین می‌دانند. طبق گرافهای علمی، پایین‌ترین تراز دریای کاسپین در دهه‌ ۵۰ بوده و با مقایسه‌ نقشه‌ها در دهه ۵۰ با سال ۹۷ به این نتیجه می‌رسیم که بسیاری از مناطقی که امروز با این تراز خشک هستند در دهه ۵۰ کاملاً زیر آب بوده‌اند». (پایان نقل قول). درخصوص این نظرات ادای توضیحات زیر را ضروری می‌داند:

۱- کدام مدرک قابل استناد به این ارزیابی منجر گردید که در دهه ۵۰ بسیاری از مناطقی که زیر آب بودند، با تراز امروز خشک است؟ این تجزیه و تحلیل مبنای درستی ندارد. توضیحی دارم.

این‌گونه داوری تنها با بکارگیری نقشه‌های توپوگرافی پهنه تالاب که با خطوط هم عمق (در بخش دریاچه‌ای)، و در اراضی بیرون مانده از آب با خطوط میزان تعریف گردیده، و هر چندسال به روز شده باشد، امکان‌پذیر است. اساساً چنین نقشه‌هائی وجود ندارد. چرا که تاکنون در تالاب، حتی برای یک بار هم عمق‌یابی و همزمان، عملیات زمینی به عمل نیامده که مطالعات امکان‌سنجی آن فراهم شود.

۲- انتظار بر این بود که عنوان شود این مناطقی که در دهه ۵۰ زیر آب قرار داشتند که اکنون و در سال ۹۷ خشک هستند، شامل کدام خشکی‌ها و در کدام بخش تالاب واقع شده‌اند؟

۳- می‌دانیم که در اواسط دهه ۵۰ سازمان حفاظت محیط‌زیست بخش شرقی تالاب را که خشک و یا باتلاقی بود، تالاب مرده اعلام نموده و اکنون بخش بزرگی از آن زیر آب است. مثال ملموس‌تر برای ساکنان انزلی، وضعیتی است که پاشاروگا در اواسط دهه ۵۰ داشت. در آن برهه پاشاروگا در بخش شهری انزلی، پوشیده از نی‌های تالابی و آبراهه باریکی بود که فقط یک قایق قادر به تردد در آن بود.

۴- زمانی که تغییرات سطح آب در ایستگاه ترازسنجی انزلی «گراف علمی» شمرده می‌شود، نشان از ناآشنائی به تجهیزات فنی و موقعیت جغرافیائی آن دارد. اولاً که تا اواسط دهه ۵۰ این ایستگاه به دستگاه ثبات تجهیز نشده بود و قرائت اِشل هیدرومتریک با دیده‌بانی متصدیان انجام می‌شد که بعدها به دستگاه ثبات نوع OTT آلمانی مجهز گردید. دوماً مکان این ایستگاه همواره مورد مناقشه کارشناسان ذیربط منجمله آب منطقه‌ای گیلان بود. چرا که در سیلابها، به خصوص سیلابهای پائیزی نوسانات ثبت شده تحت تاثیر سیلاب رودخانه‌های فومنات قرار می‌گرفت. البته این به معنی نفی ترازسنجی ایستگاه انزلی نیست، ولی در شرایطی که استناد به ثبت دقیق نوسانات دریا در این ایستگاه همواره مورد تردید بوده است، علمی نامیدن آن ناامید کننده می‌شود. به دلیل همین اختلاف دیدگاهها، در سال ۱۳۶۳ آب منطقه‌ای گیلان خود راساً در انتهای موج شکن غازیان اقدام به تاسیس دستگاه ثبات تراز آب دریا نموده بود.

۵- اگر دلیل کاهش سطح آب تالاب انزلی به تبعیت از پایین رفتن آب دریا نیست، پس دلیل بالا بودن سطح آب تالاب در دهه ۱۳۷۰ را که به طور گسترده‌ای زمین‌های کشاوزری نزدیک روستاهای حاشیه تالاب را فرا گرفته، به طوری‌که سطح آب تالاب حدود یک متر افزایش یافته بود، و نشانه‌های آن روی پل متروکه لوله گاز مجاور پل انزلی هم قابل رویت است چگونه توجیه می‌شود؟ ارتفاع اوج سطح آب دریا در این دوره در سال ۱۳۷۴ برابر با  ۲۶/۰۹- ثبت گردید که نسبت به سال ۱۳۵۶ حدود ۲/۳۷ متر افزایش داشت. یادآور می‌شود تراز آب دریا در خشکیِ کم نظیر سال ۱۳۵۶ تالاب که لااقل در ۶۰ سال اخیر سابقه نداشت، معادل ۲۸/۴۶-  ثبت شده است.

۶- برخی کارشناسان هم بر این اعتقادند که رسوبات دلیل خشک شدن تالاب است که می‌توان در مورد آن بحث کرد. عمق تالاب در سال ۵۶ کمتر از نیم متر، درسال ۷۴ بیش از یک و نیم متر، و اکنون کمی بیش از نیم متر برآورد می‌شود. حال با توجه به تئوری «عدم ارتباط خشکی تالاب انزلی با پائین آمدن سطح آب دریا» از یک‌طرف، و«خشک شدن تالاب با رسوبات رودخانه» از طرفی دیگر که طرفدارانی هم دارد، بی‌مناسبت نیست به نکته ظریفی با چاشنی طنز اشاره کرد. یا باید پذیرفت که سطح آب تالاب به تبعیت از روند افزایشی تراز آب دریا درسال ۷۴ حدود یک متر افزایش عمق داشته، و یا به ناچار بپذیریم از آن‌جائی که در آن مقطع تغییری در روند بارگذاری رسوبات تالاب ایجاد نشده بود، رسوبات کف با پدیدهِ فرونشستِ بستر مواجه گردیده و حدود یک متر به عمق فرو افتادند!؟

برگرفته از کانال تلگرامی تالاب دوخان




ارسال یک دیدگاه

© 2013 Powered By Khoroos Jangi KhoroosJangi- میزبانی وِب توسط گــُزگـا

بازگشت به بالا