شما اینجا هستید:خانه » اجتماع » زنان » اولین زن طنزپرداز ایران کیست؟

اولین زن طنزپرداز ایران کیست؟

» خروس جنگی-

بی‌بی‌خانم (فاطمه) استرآبادی از نویسندگان عصر مشروطه و مادر کلنل علینقی وزیری را به واسطه‌ی تالیف کتاب “معایب‌الرجال” باید اولین زن طنزپرداز ایران نامید. او ‌در روزنامه‌های حبل‌المتین، تمدن و نشریه‌ی مجلس بیشتر با موضوع دفاع از حقوق زنان مقاله می‌نوشت. معایب الرجال را اما در ۱۳۱۲ قمری، با رویکردی تند و طنزی انتقادی در پاسخ به کتاب تادیب‌النسوان از نویسنده‌ای ناشناس نوشت که اسباب شهرتش شد.
بی‌بی خانوم خود در مقدمه معایب الرجال درباره‌ی علل تالیف کتاب نوشته است:

«الحاصل این کمینه خود را قابل تأدیب کردن رجال ندانسته لهذا جواب کتاب تأدیب النسوان را گفته و معایب الٌرجال نگاشتم تا معایب شان عیان شود شاید دست از تأدیب کردن نسوان بردارند، در پی تأدیب و تربیت خود برایند و آن را به چهار مجلس و فی الجمله از طریقه زن‌داری ایشان، پس از آن سرگذشت خود را قرار داده.
مجلس اول؛ اطوار شرابخوار، مجلس دویم؛ کردار اهل قمار، مجلس سِیم؛ در تفصیل چرس (گردی که از کوبیدن برگ ها و سرشاخه‌های گلدار شاهدانه می‌گیرند که به خاطر داشتن مواد سمی مخدر است، حشیش) و بنگ و واپور (وافور) و اسرار، مجلس چهارم؛ شرح گفتگو و اوضاع عبائره و اقرات اجامره (اَجامِره. جمعی است بی‌مفرد به معنی بوش. اراذل و اوباش. دهخدا) و الواط.
مقصود این کمینه مردان بلهم اضل است زیرا که معلوم و معین است که این قسم رفتار و کردار و اطوار و گفتار از
مردان با عقل و شعور باکفایت در امور سر نزند پس اینها همه از قلت عقل و پستی رتبت محل (مرد بی‌خیر و بی‌فایده: رجل محل) از کسانی سزاست که از بهیمه و انعام (بهیمه و انعام: چهارپایان معین) پست‌ترند و از حیوانات موذیه شریرتر که خداوند تبارک و تعالی در حق ایشان فرموده أُوْلَئِکَ آَالأَنْعَامِ بَلْهُمْ أَضَلُّ (“اینان همانند چارپایانند حتی گمراه تر از آنهایند “) چنانچه محرم خلوت سلطانی و معتمد حضرت خاقانی جناب محمد ابراهیم خان متخلص به خلوتی در کتاب آداب ناصری شرحی مفصل فصیح و بلیغ شیرین تر از عسل در حق این قوم دغل فرموده و به زبان ناطق حق مبین ایشان را بلهم اضل نام نهاده…»

بی‌بی‌خانوم برای مثال در بخشی از کتابش در پاسخ به این نصایح از نگارنده‌ی تادیب النسوان که نوشته‌است:
«خداوند تبارک و تعالی شما زنان را برای مردان آفریده که تا کشت و زرع ایشان باشید و نسل زیاد کنید و گرنه کار دیگری از شماها بعمل نخواهد آمد. باید مطیع امر شوی خود باشی و هرگز بدون اجازه شوی از خانه بین نروی و به روی شوهر همیشه خندان باشی و هرگز از او چیزی نخواهی اگر از گرسنگی بمیری، هر لباسی بخرد بپوشی و اگر از خود مالی داری از او مضایقه ننمایی…»
آورده است:

«اما ای خواهران دینیِ من در صورتی این نصیحت‌ها را بجا بیاورید که شوهر مؤمن و صالح پیرامون معصیت نگردد و با زن خوش سلوکی و مهربانی نماید تکلیف مالایطاق(تکلیفی که انجامش در توان و قدرت فرد نباشد) نفرماید. بهانه جوئی و ایرادگیری پیشه خود نکند. سفاکی بی‌باکی را شعار خود نداند. لج‌باز و رفیق باز، از خانه فراری نباشد. زن دوست، نه اِمردباز (غلام باره– امرد: ١- بی ریش، پسر ٢- پسر بدکار، مفعول) باشد و یا آنکه چون مردان بی‌غیرت بدون جهت زن طلاق دهد. اگر بدین صفات متٌصف نشد البته البته هر چه زودتر بهتر در خلاصی خود سعی نمایی که هرچه زود خلاص شوی دیر است تا جوانی و پیر نشده [ای] گرفتار بنات و بنین (دارای فرزندان دختر و پسر نشده ای) نگشته خود را مستخلص (نجات یافته) نما.

چنان مکن که به بیچارگی فرو مانی
کنون که چاره بدستت درست چاره بساز

 

●شرح تصویر:
صفحات اول کتاب “معایب‌الرجال”. این کتاب بعد از ۱۰۰سال از نگارش، برای اولین بار در ابتدای دهه‌ی ۷۰ منتشر شد.




ارسال یک دیدگاه

© 2013 Powered By Khoroos Jangi KhoroosJangi- میزبانی وِب توسط گــُزگـا

بازگشت به بالا