شما اینجا هستید:خانه » تاریخ » رونمایی ی ۳ اثر کلاسیک-

رونمایی ی ۳ اثر کلاسیک-

» نوشته ی : مهرداد بهروزی

[۶۷ساله گی ی یک کتاب]

****

(مبدا وغایت تاریخ)/ نوشته ی (کارل یاسپرس)، فیلسوف آلمانی، درسال۱۹۵۰، به طبع درآمده است.

****

کارل یاسپرس (۱۹۶۹/۱۸۸۳)، در۲۶ساله گی، به اخذ دکترای روانشناختی نائل آمد. در۳۰ساله گی، به فلسفه گرایش پیداکرد. در کارنامه ی تالیفی اش (صرف نظر از کتاب زندگانی نامه ی فلسفی من/۱۹۵۳) ۱۴اثر به دیده می آید.

****

مبدا و غایت تاریخ، مشتمل به۱۷فصل و سه مدخل کلی ست: تاریخ دنیا/ حال وآینده تاریخ/ فائده تاریخ.

****

اثر مورد بحث، نسبتی با مباحث تاریخ نگاری (رخدادها/ فردیت ها/ روایت ها) ندارد چرا که کتاب تاریخی نیست بلکه، فلسفه ی تاریخ است. یعنی، واکاوی ی خود تاریخ (چونان) فرایندی از سپهر اندیشه.

****

یاسپرس، ازنخبه گان فلسفه به شمارمی آید. وی، در گستره ی خرد غربی، نسل حد فاصل (هوسرل) تا  به (پوپر) است. یعنی، منتسب به نسل( ویتگنشتاین) و (هایدگر).

****

یاسپرس، به سان بیش تر فیلسوفان پس از (هگل)/ فیلسوف آلمانی/ تاریخ را شالوده ی هستی ی انسان دانسته و، می نویسد: مفهوم تاریخ، آگاهی ازدیروز نیست بلکه نسبت پذیری با تجربه هاست.

****

یاسپرس به ابتدا و انتها (مبدا و غایت) تاریخ اعتقاد دارد اما، به، تاریخی یت، نه. تاریخی یت، مبحثی ست در فلسفه ی تاریخ که مدعی ست: الف/ زایش هر رخداد از یک ضرورت (و بایستی) تبعیت می کند. ب/ تاریخ از لحظه ای آغازیدن گرفته و انتهای محتومی (ام) خواهدداشت.

****

دیدگاه یاسپرس این است که مبدا و غایت تاریخ محرزاست (همان گونه که تمامی ی رخدادها دلایلی دارند) اما، این، به مفهوم ضرورت و بایستی نیست چرا که هستی، قائم به کثرت است و نه، واحد.

****

از این رو، یاسپرس، حتا با اعتقاد به انتهای تاریخ، می نویسد: جریان تاریخ، امتدادی ست و پیوسته. انسان ازدست یابی به ماهیت و انتهای تاریخ، عاجزاست. تاریخ را هاله ای فراگرفته است و، فراتراز دسترس آگاهی.

****

 

[۷۰ساله گی ی یک کتاب]

****

(دیالکتیک روشنگری) عنوان کتاب/ اثری ست نوشته ی (ماکس هورکهایمر) و (تئودرآدورنو)، توامان. این اثر، که در سال۱۹۴۷به طبع درآمده، جلوه ای ست از (نئو مارکسیزم) که به نحله ی (فرانکفورتی ها) شهره است.

****

فرانکفورتی ها، فرایند چهارم تاریخی ی دیدگاه (کارل مارکس) به شمار می آیند. آن ها در آلمان۱۹۲۳ اعلام موجودیت کردند و مبدای کار خود را، تاویلی فرهنگ مدارانه از مارکسیزم دانسته و لذا، سنخیتی با نگره چپ (اورتدکسی)/ سنتی، نخواهد داشت.

****

هورکهایمر (و) آدورنو، شمایل های نظریه ی انتقادی (فرانکفورتی) اند، و کتاب دیالکتیک روشنگری، شهره ترین تالیف مشارکتی شان است.

****

دیالکتیک روشنگری، مشتمل به۵ فصل بوده و از ۴ مدخل کلی سخن می گوید: اعتراض به مجزا سازی ی اندیشه از زیستار اجتماعی/ اخلاق سنتی (مسیحی)/ فرهنگ تفنن/ رفتارهای پارانوید (به فرض، یهودستیزی).

****

محتوای اثر مورد نظر را به سهولت می توان از ورای جمله ای آمده درکتاب بازیافت:

****

هدفی که پیش روی خود نهاده بودیم، چیزی کم تر از تبیین این نکته نبود که چرا نوع بشر به جای پا نهادن به وضعیتی انسانی، بیش تر و بیش تر، درنوع جدیدی از توحش غرق می شود!

****

کالبد کتاب، واکاوی ی(خرد/ سیاست/ اخلاق/ فرهنگ) در اجتماعات غربی ست.

****

پی نوشت:

برگردان پارسی ی دیالکتیک روشنگری در ایران، مدیون اهتمام (مرادفرهادپور) است. سیمای فرهیخته ای که از ۳۰ساله گی اش (از۱۳۶۷به این سو) پاره ای از مکتوبات منتسب به اندیشه ی مدرن را به ایرانی ها شناساند. فرهادپور، پیش تر، و در فصلنامه ی (ارغنون) ،شماره های۱۱و۱۲و۱۸، مدخل هائی از کتاب مورد نظررا ترجمه کرده بود. زان پس، درسال۱۳۸۴و بامشارکت (امیدمهرگان) و نشر (گام نو)، کلیت اثر به ویترین در آمد.

****

 

[۷۴ سال گی ی یک کتاب]

****

(بهیموت)/ نوشته ی (فرانتس نویمان)

****

فرانتس نویمان (۵۴/۱۹۰۰) لهستانی بود اما، تابعیت آلمانی داشت. در۲۶ساله گی به اخذ دکترای حقوق نائل آمد. از ۲۷ تا به۳۳ساله گی، به تدریس فلسفه ی سیاسی در دانشگاه (برلین) اشتغال داشت. در ۱۹۳۳، به انگلیس، و در۳۷ساله گی، به آمریکا مهاجرت کرد. کارنامه ی تالیفی اش، مشتمل است به۴کتاب/ ۹رساله/ و، ۳۱جستار- یادداشت درنشریات.

****

بهیموت، واژه ای ست (عبری) که درکتاب (تورات) آمده، و یعنی: گاو آبی (هیولای کوه پیکر).

****

نویمان که عنوان کتاب اش را از (تی/ هابز) فیلسوف انگلیسی به عاریت گرفته، بهیموت را در سال۱۹۴۲نگاشته. در این اثر، وی، از مبحث (نازیسم) سخن می گوید. از این رو، مولف، اصطلاح بهیموت را با نازیسم، یکی گرفته است.

****

از منظر بینشی، نویمان، منتسب به (نئومارکسیزم) است و نحله ی (فرانکفورتی ها)/ نظریه ی انتقادی.

****

بهیموت، روایت اجتماع آلمان، از جمهوری ی و ایمار(۳۳/۱۹۱۹) تا به ظهورنازی ها (از۱۹۳۳به این سو) است.

****

اثر مورد نظر، مشتمل به سه مدخل موضوعی ست: پیدائی ی نازیسم/ کالبد نازیسم/ تبعات نازیسم.

****

نویمان، نسبت دادن نازی ها به نظرات (فیخته/ هگل/ کارلایل/ نیچه) را نابخردانه و غلط دانسته و می گوید: ظهور نازیسم تداعی ی خرده بورژوازی ی منحطی ست که گروه گانگسترهای نازی را پدیدآورد.

****

با اهمیت ترین نکته ای که درکتاب بهیموت به دیده می آید، مولفه ی(توتالیتاریزم)/ تمام خواهی، است که نویمان آن را به معرض دید می گذارد. موضوعی که (هانا آرنت)، ۹سال بعد با کتاب اش (توتالیتاریزم)/۱۹۵۱/ آن را بسط داد.

ارسال یک دیدگاه

© 2013 Powered By Khoroos Jangi KhoroosJangi- میزبانی وِب توسط گــُزگـا

بازگشت به بالا