شما اینجا هستید:خانه » در شهر » از تالاب انزلی هیولا نسازید!

از تالاب انزلی هیولا نسازید!

» اسماعیل آلادینی-

معاون امور تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست ایران، در ۲۱دیماه ۱۳۹۴ طی مصاحبه ای با خبرگزاری ایسنا، در مورد تهدید بندرانزلی با سیلاب های بهاری و پیامدهای خسارت بار بسیار آن، هشدار دادند. اظهارات غیرکارشناسی این مقام مسئول بهانه ی نوشتار زیر است.

موقعیت جغرافیایی تالاب انزلی

موقعیت جغرافیایی تالاب انزلی

واضح است که با تخریب جنگلها و مراتع بالادست، رودخانه ها رسوبات بیشتری وارد تالاب می کنند، ولی این که با وقوع سیلاب « تالاب انزلی منبع خطر برای بندر انزلی» باشد، و یا این ادعا که «عمق تالاب از ۶متر به یک متر کاهش یافته و با ازدست دادن قدرت ذخیره سازی، درصورت وقوع بارش های شدید درفصل بهار احتمال ایجاد سیل در بندرانزلی وجود دارد که بسیار خسارت بار خواهد بود»، یک تحلیل سطحی است. تهدید بزرگتر برای تالاب و شهر انزلی عدم شناخت پدیده های طبیعی و یا ندیدن آسیب های واقعی به آن، از سوی  برخی از مسئولین مانند ایشان است.

کاهش ذخیره ی آب تالاب را که دلیل سیل گرفتگی انزلی می پندارند، از اواخر زمستان با روندی کند آغاز می شود که تا اواسط تابستان ادامه می یابد. ولی عامل مهمی که مانع از کاهش شدید آب تالاب شده و به  این ذخیره ی آبی که به حجم مرده ی سدهای مخزنی می ماند تعادل نسبی می بخشد، تغذیه رودخانه ها است که حداقل آن در مردادماه با میانگین ۱۰۵ میلیون مترمکعب مشاهده شده است. با شروع بارانهای پائیزی دراواخر تابستان وآغاز جریانهای پرآب پاییزی، ذخیره ی آبی بخش های از دست رفته ی تالاب جبران می گردد ولی درادامه به دلیل گنجایش محدود مخزن تالاب، رواناب رودخانه ها تقریباً با همان حجم ورودی، ازطریق ۵ روگا که نقش سَرریز سدهای مخزنی در تالاب را دارند تخلیه می شود.

با تعریف یک متر عمق و مساحت ۲۰هزار هکتاری، تالاب حدود ۲۰۰ میلیون متر مکعب رواناب را ذخیره می کند. از طرفی هم می دانیم که متوسط ورودی سالانه ی رودخانه های دشت فومنات به تالاب ۲۷۰۰ میلیون متر مکعب، حجم ورودی ریزشهای مستقیم حدود ۳۰۰میلیون مترمکعب، و در مقابل حدود ۱۵۰ میلیون مترمکعب هم تبخیر دارد. با چنین بیلانی حتی اگر عمق متوسط چند دهه قبل یعنی حدود ۲ متر، و حجم ۴۰۰ میلیونی را هم برای تالاب درنظر بگیریم، در مواقع بحرانی قادر به ذخیره کردن حتی بخشی از رواناب سیلابی رودخانه ها نخواهد بود.

بدیهی است که خطر سیل به دلیل ازدست رفتن پوشش گیاهی و تغییر اقلیم همواره وجود دارد. ولی می باید سیلی با دوره ی برگشت ۲۰۰ تا ۵۰۰ سال (با احتمال وقوع ۵ دهم تا ۲دهم درصد) ، آنهم به طور همزمان در همه رودخانه های منتهی به تالاب و با دبی پیک بیش از ۲۰۰۰ مترمکعب برثانیه به وقوع پیوسته تا منجر به نتایج مورد ادعای ایشان گردد. که دراین وضعیت خسارات ناشی از آن در مرکز استان، شهرها و روستاهای دشت فومنات بی تردید بیشتر از انزلی خواهد بود. چرا که چنین سیلابی انرژی زیادی خواهد داشت که با ورود به تالاب بخشی از قدرت تخریبی خود را از دست داده و در این کارزار پهنه ی تالاب نقش مهمی در تنظیم جریان سیلاب ایفا می کند.

از سوئی دیگر منتسب کردن وقوع سیل در انزلی به کاهش عمق تالاب، که آن را «بزرگترین خطر برای تالاب و بندرانزلی » می دانند، مضحک است! نتایج محاسبات نمونه برداریهای یک دوره ۱۵ساله نشان می دهد که سالانه به طور متوسط حدود یک میلیون تُن رسوب جامد از طریق رودخانه ها به تالاب حمل شده است. از شواهد چنین برمی آید که تا ۴۰ درصد آن درتالاب ته نشین شده و مابقی از طریق ۵ روگا (عمدتا” از نهنگ روگا و پیربازار روگا) وارد کانال کشتیرانی انزلی می شود. با احتساب وزن مخصوص، کمتر از۴۰۰ هزار مترمکعب درتالاب ته نشین می شود که بدین ترتیب سالانه کمتراز نیم درصدحجم تالاب با رسوبات اشغال می شود.

و هشدار دیگر: «تابه حال اقداماتی چون لایروبی‌ها وآموزش به جوامع محلی اجرا شده، اما اثر بخشی آنها ناچیز بوده است. این امر نشان می‌دهد که سرعت فعالیت‌های احیایی از روند تخریبی کمتر بوده و عملا نتوانسته‌ایم سرعت تخریب راکاهش دهیم که درصورت تداوم این روال این تالاب‌ می‌تواند منبع خطر برای بندر انزلی باشد»

با این کلی گوئی ها اگر برنامه فاجعه بار لایروبی تالاب و یا تجربه های شکست خورده و عملیات بی حاصل نظیراحداث سدهای رسوب گیر و تله های زباله گیر را زمینه سازی می کنید، رسوبات تالاب و سیل گرفتگی انزلی را دستاویز نکنید. آنچه که تالاب رابه ورطه نابودی می برد و «از نگاه مسئولین مغفول مانده»  آلودگی هائی است که درخارج ازتالاب تولید می شود و باجریانهای سطحی و زیرسطحی به آن منتقل می شود. فاضلابهای خانگی، صنعتی و بیمارستانی نقش فاجعه باری دراین فرایند دارند. البته رسوبات رودخانه ها، زباله ها و نخاله ها نیز به آلودگی تالاب دامن می زنند ولی سهم آن درمقایسه با آلودگی های شیمیائی ناچیز است.

و محض اطلاع ایشان یادآور می شود که رگبارهای شدید درحوزه های آبریز گیلان نه در بهار، که طی ماههای شهریور تا آبان حادث می شود که رواناب کلان و با ماهیت به راستی حیات بخش، دررودخانه های منطقه به راه می اندازد.

( تمام متون داخل گیومه ها نقل قول از مصاحبه شونده در همان مصاحبه است)

 

ارسال یک دیدگاه

© 2013 Powered By Khoroos Jangi KhoroosJangi- میزبانی وِب توسط گــُزگـا

بازگشت به بالا