شما اینجا هستید:خانه » ورزش » تاریخچه‌ی بوکس در ایران (از ۱۳۲۴ تا ۱۳۵۷)

تاریخچه‌ی بوکس در ایران (از ۱۳۲۴ تا ۱۳۵۷)

box iran. khoroos jangi

اولین بوکسورهای ایران از کجا آمدند؟

   دقیقن معلوم نیست که چه کسی این ورزش را به ایران آورده اما به طوری که مشخص گردیده صنعت سینما در سالهای دور در علاقه مند نمودن جوانان ایرانی به ورزش بوکس نقش مهمّی را ایفا کرده است. به روایت تاریخ در زمان جنگ جهانی دوم و همچنین هجوم قوای متفقین به ایران ( از آن جا که تهران و سایر شهرها به دست بیگانگان اداره می شد و سرزمین ایران برای آنها پُلی برای پیروزی محسوب می شد) مردم ایران با سربازان متجاوز خارجی در کوچه و بازار دائمن دست به گریبان بودند و برای دفاع از حیثیت و ناموس و آب و خاک خود مجبور بودند گارد بگیرند و با بهترین تکنیک های ضربه زدن آشنا شوند( یک جور آموزش جبریِ هنرهای رزمی!)  بر اساس نیاز در آن دوران بیشترینِ جنب و جوش و مبارزات به صورت شبانه انجام می شد و اکثرن هم در جنوب و شمال کشور و همچنین در جنوبِ تهران حوادثی به چشم می خورد و گاهی هم در بنادر و اسکله ها مبارزات تن به تن انجام  می گرفت. بدین سیاق روز به روز آشنایی مردم ایران با ورزشی که برایشان خصوصیاتِ تدافعی داشت بیشتر شد و  قواعد این ورزش همگانی شد.

امّا در آغاز قرن سیزدهم یعنی حدود نود سال قبل، کمتر کسی اطّلاع جامعی درباره ی مشت زنی در ایران داشت و به طور کلی ورزش شناخته شده ای نبود. ولی در تهران چند نفری بودند که گهگاه در محافل ورزشی از مشت زنی صحبتهایی به میان می آوردند که آن هم برای شنوندگان حالتی حماسی داشت.

    در اواخر سال ۱۳۱۲ شمسی شایع شد که یک نفر از اهالی فلسطین به نام «عبدالله یاسین» برای انجام مسابقه ی بوکس به ایران می آید که شخصی به نام شادروان «بهرام خانقاهی» یا «خاقانی» داوطلب انجام مبارزه با این خارجی شد. «خانقاهی» یا «خاقانی» از مردان رشید و با ایمان آن روزها بود و در محله ی «آسید هاشم» تهران زندگی می کرد و در زمان شادروان «آیت الله کاشانی» از  مریدان او محسوب می شد که در شورش های سال ۲۳ و ۲۵ علیه پهلوی به دست سربازان رژیم با ضربه ی سرنیزه شهید شد. در آن زمان اولیاء کلوپ ورزشی، اجتماعیون و همچنین دارالمعلمین که جنب دبیرستان دارالفنون بود، برای این مسابقه جایی مناسب در نظر گرفتند. کفِ حیاط و مدرسه زمینِ خاکی و پر از سنگ و شن بود. آنجا را پاک کردند و چهار عدد تیر چوبی در زمین قرار دادند. با چند رشته طناب به گِرد تیرها شکل یک رینگ به وجود آوردند. این مسابقه اولین پیکار بوکس در ایران به شمار می رفت. «شادروان استاد صدری»، «استاد ورزنده»، «افخمی»، «شایسته»، «مفیدی» و «حسین ماسیست« داوری و نظارت این مسابقه را برعهده داشتند. شادروان «خانقاهی» که از قد و قامت بلند و قوی برخوردار بود توسط برادرش هدایت می شد و در رینگِ مسابقه با یورش های پی در پی و زدن ضربات بسیار سنگین قهرمان فلسطینی را گیج و خسته به گوشه ی رینگ انداخت به طوری که وی قادر به ادامه ی پیکار نشد و «خانقاهی» در این پیکار پیروز اعلام شد. در آن سالها شهربانی کل کشور به شدّت از انجام مسابقات بوکس جلوگیری می کرد تا این که در سال ۱۳۱۶ عدّه ای از علاقه مندان این ورزش از دولت وقت اجازه فعالیت بوکس را دریافت کردند.

    شادروان «محمود نیکنام» به نمایندگی از طرف علاقه مندان ورزش بوکس که خود هم سابقه ی ورزشی و قهرمانی داشت این اجازه نامه را گرفت و به رویت شهربانی کلّ کشور رساند تا اجازه ی تمرین و انجام مسابقه ی بوکس صادر شود. تشکیلات ورزش مشتزنی تا قبل از سال ۱۳۲۳ به نام «کمیته ی ورزش مشتزنی» مشهور بود ولی در سال ۱۳۲۴ با پذیرفته شدن عضویت ایران در فدراسیون بین المللی کمیته ی ورزش به نام «فدراسیون مشتزنی» ایران تغییر نام یافت. در آن سالها ، سربازان آمریکایی و انگلیسی که همراه منتفقین در ایران بودند و چند مسابقه ی دوستانه در «تهران» و «خرمشهر» در روی اسکله ی کشتی ها با ملوانان خارجی انجام دادند. چنیدین مسابقه ی دوستانه بین المللی با حضور  مشتزنان «شوروی، «انگلیسی»، «مالزیایی»، «هندی» و «امریکایی» با قهرمانان ایرانی انجام شد و اتفاقن با پیروزی اکثر ایرانیان پایان گرفت تا بر طرفداران این ورزش بیش از پیش افزوده شود.

    در آن سالها موفق ترین بوکسورهای ایرانی؛ شادروان «محمود علی مدد» بود و بعدها شادروان «عیسی گورجو»، شادروان «مسعود رحیمی ها»، شادروان «علی بقایی»، شادروان «ابراهیم افشارپور» و شادروان «حسن ششمیرانی» و «بختیار» از سایرین قوی تر بودند. این گونه شد که ورزش بوکس بیش از سایر ورزش های آن دوران مورد استقبال واقع می شد. عکس قهرمانان در کوچه و خیابان ها و در درشکه ها زده می شد و رفته رفته به شیشه و بدنه ی اتومبیل ها هم می زدند. شهرت بوکس تا آنجا بود که برگزارکنندگان قبل از مسابقه ی بوکس، ورزش های وزنه برداری، کشتی و حرکات زمینی و بارفیکس و پارالل را نمایش می دادند و تماشگرها گاهن ساعت ها انتظار می کشیدند، و بعد بوکسورها دستکش می پوشیدند و روی رینگ می آمدند و جانانه همدیگر را می زدند و یک لحظه  تالار و محل مسابقه آرام و قرار نداشت.

ابراهیم افشارپور/ بوکسور وزن 63/5 کیلوگرم تیم ملی ایران در المپیک

ابراهیم افشارپور/ بوکسور وزن ۶۳/۵ کیلوگرم تیم ملی ایران در المپیک

بوکسورهای ایرانی چگونه بین المللی شدند؟

    در سال ۱۳۲۳ سرپرست وقت اداره ی تربیت بدنی به دلیل استقبال بیش از اندازه ی مردم به ورزش بوکس، این ورزش را تنها ورزش اختصاصی در برنامه های مدارس و دانشکده ها اعلام کرد در همان سالها یک دوره مسابقه  با آمریکایی ها در کمپ آنها انجام شد که در خاتمه ایرانی ها پیروز شدند و جوایزی از طرف شادروان «ابوالفضل صدری» رئیس تربیت بدنی وقت به قهرمانان داده شد. این عمل موجب نهایت تشویق شد و در ضمن به آمریکایی ها هم جوایزی داده شد که این موجب گردید روابط ورزشی ایران با آمریکایی ها ببشتر گردد. آن وقتها درباره ی آن مسابقه «سروان پل دولین» اظهار کرد: «این ورزش برای ایرانی ها بد نبود، زیرا آنها با وسایل، دستکش، دکتر و مربّی از ما و به طور کلّی با دست خودمان ما را خوب کتک زدند!» در همان ایّام شادرو.ان «مهندس محمد جمشیدآبادی» نزدِ یک آمریکایی در کمپ امیرآباد به نام «ادی اسپانیو» بوکس را به خوبی یاد گرفته بود. در سال ۱۳۲۴ که بوکس رسمی اعلام شد از طرف اداره ی تربیت بدنی شادروان «عبدالله نادری» مامور تشکیل فدراسیون گردید. او برای برگزاری مسابقات قهرمانی تهران باید یک رینگ بوکس هم تهیه می کرد که پس از ساختن رینگ به مبلغ۱۵۰۰۰۰ ریال به پیشنهاد او بنگاه راه آهن هزینه های ساخت آن را تقبّل کرد.

رینگ راه آهن/ 1323 شمسی/ سرگرد اسپنسِ آمریکایی که  مربی گری بوکسورهای راه آهن را بر عهده داشت.

رینگ راه آهن/ ۱۳۲۳ شمسی/ سرگرد اسپنسِ آمریکایی که مربی گری بوکسورهای راه آهن را بر عهده داشت.

    در سال ۱۳۲۴ برای اولین بار،  با کمک اولیای ارتش آمریکا که مقیمِ ایران بودند و با واگذاری مقدار زیادی وسایل و تجهیزات و هم قضاوت خود آنها، مسابقات دسته جات آزاد انجام گرفت.  داستان این گونه بود که در همان سالها آمریکایی ها از تهران به واسطه ی خاتمه ی جنگ جهانی دوّم با پیروزی به وطن خود مراجعت کردند و به همین دلیل تمام وسایل و امکانات خود را در اختیار ایرانی ها گذاردند و پس از گذشتِ زمان کوتاهی امکان برگزاری مسابقات قهرمانی تهران با مسئولیت شادروان «عبدالله نادری» فراهم شد.

مسابقه در کمپ امیرآباد/  محل استقرار نظامیان امریکایی/ 1322 شمسی/ سمت چپ مهندس «محمد جمشید آبادی» بر «اشر» سرباز امریکایی چیروز شده  است.

مسابقه در کمپ امیرآباد/ محل استقرار نظامیان امریکایی/ ۱۳۲۲ شمسی/ سمت چپ مهندس «محمد جمشید آبادی» بر «اشر» سرباز امریکایی چیروز شده است.

     در نشریه ی ملّی «تربیت بدنی» منتشر شده در سال ۱۳۲۵ شادروان «عبدالله نادری» اشاره می کند: یک جوان پروشور و متهوّری به نام «باسکرویل» از آمریکا به سِمت مدیریت کالج آمریکایی در «رضاییه» مامور می گردد و قبل از جنگ ۱۳۱۴ این جوانی علاقه مند به ورزش بوکس مقداری از وسایل بوکس را با خود به ایران می آورد و در «رضاییه» مدتی مشغول تمرین دادن می شود، که تعدادی از جوانان علاقه مند آزادی خواه نیز جزء شاگردان او بودند. «باسکرویل» در یکی از جنگ هابه کمک دوستان آزادیخواه خود می شتابد و کشته می شود و در آن دوران چند نفری هم که برای تحصیل به خارج رفته بودند به  این ورزش علاقه مند می شوند و به خوبی به شیوه ی آن آگاه می گردند و از این رو مدّت ها در ایران تمرین می کردند. «مستر فایت» مهندس اهلِ چک اسلواکی هم در کمپانی «اشکودا» در تهران تمرین بوکس می داد. او یکی از بوکسورهای معروف اروپا در سنگین وزن بود و یک بار بر «ماکس شمیلینک» آلمانی قهرمان جهان فائق شده بود. «فایت» با شادروان «عبدالله نادری» آشنا می شود و سالها رفت و آمد خانوادگی داشتند. در آن زمان بوکسورهایی که که نزد مردمِ عام ایران سرشناس بودند و عکس شان در همه جا پخش بود عبارت بودند از: از شادروان «ناطقی»، شادروان «استوار زنگنه پور» و شهید «بهرام خاقانی» که «خاقانی» در محلّه ی بهارستان و فخرالدوله زندگی می کرد. قدّ و قواره ای تنومند داشت و از روحیه ی پهلوانی برخوردار بود و به همین دلیل بسیار سرشناس شده بود. او از شاگردان شادروان «حسین ماسیست» بود و ورزش بوکس را پیش او به خوبی یاد گرفته و قرار بود که با «فایت» یک مسابقه بدهد ولیکن دولت مردان وقت مانع این مسابقه شدند. امّا در سال ۱۳۱۵ در کالج آمریکایی ها چند مسابقه برگزار شد. مثلن مسابقه ای بین شادروان «ناطقی» و شادروان «ستوان ذوالقدر »که بوکس را در فرانسه آموخته بود بدون رعایت وزن و مقررات  و حتی وقت قانونی بازی و بدون رینگ انجام گرفت که به نفع شادروان «ذوالقدر» خاتمه یافت. در سال ۱۳۱۶ هم مسابقه ای بین شادروان «ناطقی» و شادروان «باقر جلیل پور» با همان شرایط قبلی و به طوری که «باقر جلیل پور» پانزده کیلوگرم کمتر از «ناطقی» بود انجام شد که این مسابقه هم به نفع ناطقی تمام گردید. داور این مسابقه شادروان «خان سردار» که یکی از معروفترین گُلرهای فوتبال آن زمان محسوب می شد انجام گرفت. «خان سردار» به «خان خانا» مشهور بود. نامبرده در فرانسه سالها تحصیل کرده بود و به این ورزش علاقه مند بود و تمرین می کرد. محل مسابقه باشگاه «سرباز» بود.

رینگ بوکس سرباز/ 1330 شمسی سمت چپ: چطروس نازاریگییان در حال تمرین.

رینگ بوکس سرباز/ ۱۳۳۰ شمسی
سمت چپ: چطروس نازاریگییان در حال تمرین.

در بعضی از شهرهای ایران ورزش بوکس به خوبی پا گرفته بود. در مشهد مقدس شادروان «منوچهر مهران» و  شادروان «حسین بنایی» پایه گذاران بودند و چند نفر دیگر هم بودند که نزد یک آلمانی که مهندس برق نیز بود تمرین می کردند.

    از سال ۱۳۱۸ این ورزش در همه جا توسعه پیدا کرد و مورد علاقه ی بسیاری از جوانان بود تا این که در سال ۱۳۲۱ ارتش آمریکا برای رسانیدن مهمّات به روسیه ی شوروی وارد ایران شد. شادروان «عبدالله نادری» برحسب شغلی که در راه آهن داشت با اکثر آمریکایی ها بسیار زود آشنا می شد و پس از چندی با رئیس ورزش نیروهای مقیم تهران موسوم به «سروان پل دولین» آشنا شد. چون «پل دولین» متوجه می گردد که شادروان «عبدالله نادری» در رشته ی وزنه برداری تخصص دارد به او پیشنهاد می کند که مربی وزنه برداری در اردوگاه امریکایی ها شود و تالاری در راه آهن در قسمت کارخانجات برای این منظور درست شد. «پل دولین» و تنی چند از آمریکایی ها که از قهرمانان معروف بوکس بودند مُرتبن در همان سالن با وسایل و دستکشِ بوکس تمرین می کردند و دستور ساختن رینگ در سالن راه آهن را دادند و پس از چندی بساط رینگ و وسایل وزنه برداری در همان تالار پهن شد. اینان هرچندگاه مسابقاتی هم ترتیب می دادند و گاهی مسابقات بوکس در کمپ «امیرآباد» و «راه آهن» و کمپ های شهرهای دیگر دو جانبه و چند جانبه انجام می گرفت. تا این که دامنه ی این مسابقات بزرگتر شد و در استان آذربایجان شرقی (رضاییه) «مستر باسکرویل» آمریکایی که مدیریت کالج «رضاییه» را به عهده داشت میزبانی چندین مسابقه را پذیرفت یکی از مسابقات مهم مابین متفقین با بوکسورهای ایرانی در سال ۱۳۲۲ انجام گرفت که در این مسابقه پیروزی به نفع ایرانی ها بود.

راست: هنس ذیگلاسکی آلمانی و قهرمان بوکس جهان که در سالهای 1322 تا 1324 مربی تیم ملّی ایران بود.  چپ: حسین طوسی معروف به بمب سیاه. بوکسور جنگنده ایران در وزن 71 کیلوگرم. شرکت کننده در المپیک لندن 1327 شمسی

راست: هنس ذیگلاسکی آلمانی و قهرمان بوکس جهان که در سالهای ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۴ مربی تیم ملّی ایران بود.
چپ: حسین طوسی معروف به بمب سیاه. بوکسور جنگنده ایران در وزن ۷۱ کیلوگرم. شرکت کننده در المپیک لندن ۱۳۲۷ شمسی

    شادروان« اسکندر اوسیپوف» ملقب به «شورا»، شادروان مهندس «محمد جمشیدآبادی»، شادروان «محمود علی مدد»، «کریم بختیار»، شادروان «ذوالفقاری» و شادروان «حسین طوسی» قهرمانان ایرانی بودند که همگی پیروز شدند. با این پیروزی قهرمانان ایرانی به محلّ کمپ آمریکایی ها دعوت شدند و با آنها در یک سالن تمرین می کردند و از وسایل و رینگ آنها بهره می گرفتند و این امکانات سبب شد که آنها آوازه ای پیدا کنند و مسابقات برون مرزی از همان تاریخ جریان پیدا کرد…

اولین تیم مشتزنی ایران/ 1322شمسی. خرمشهر/ مسابقات خاورمیانه که در اسکله ی کشتی انگلیسی ها برگزار شد. عکس از چپ به راست: عبدالله نادری (رئیس فدراسیون مشتزنی. محمد جمشیدآبادی. ذواقدر. اسکندر شورا. حسین طوسی. محمود علی مدد. ناطقی

اولین تیم مشتزنی ایران/ ۱۳۲۲شمسی. خرمشهر/ مسابقات خاورمیانه که در اسکله ی کشتی انگلیسی ها برگزار شد. عکس از چپ به راست:
عبدالله نادری (رئیس فدراسیون مشتزنی. محمد جمشیدآبادی. ذواقدر. اسکندر شورا. حسین طوسی. محمود علی مدد. ناطقی

تیم بوکس ایران در مصاف با خاورمیانه (نفرات ایستاده اعضای تیم ملی ایران اند)

تیم بوکس ایران در مصاف با خاورمیانه (نفرات ایستاده اعضای تیم ملی ایران اند)

از راست: هنس ذیگلاسکی آلمانی قهرمان جهان که مربی تیم ملی ایران بود. ماکس شیملینگ قهرمان سنگین وزن و نامدار جهان که او هم آلمانی بود. در کنار شادروان ابراهیم افشارپور، بوکسور 63/5 کیلوگرم تیم ملی و شادروان عبدالله نادری بنیان گذار ورزش بوکس ایران.

از راست: هنس ذیگلاسکی آلمانی قهرمان جهان که مربی تیم ملی ایران بود. ماکس شیملینگ قهرمان سنگین وزن و نامدار جهان که او هم آلمانی بود. در کنار شادروان ابراهیم افشارپور، بوکسور ۶۳/۵ کیلوگرم تیم ملی و شادروان عبدالله نادری بنیان گذار ورزش بوکس ایران.

منبع: تاریخچه ی بوکس ایران/ محمود مساعدیان

 

دیدگاه ها (1)

ارسال یک دیدگاه

© 2013 Powered By Khoroos Jangi KhoroosJangi- میزبانی وِب توسط گــُزگـا

بازگشت به بالا